علت خس‌خس سینه(ویزینگ سینه) در بزرگسالان و کودکان + راه های درمان

خس‌خس یا ویزینگ سینه صدایی سوت‌مانند هنگام تنفس است که اغلب به دلیل تنگ شدن راه‌های هوایی ایجاد می‌شود. این صدا ممکن است هنگام بازدم بیشتر شنیده شود و با سرفه، تنگی نفس یا احساس فشار در قفسه سینه همراه باشد. آسم و عفونت‌های تنفسی از علت‌های احتمالی آن هستند، اما نمی‌توان علت را فقط از روی صدا تشخیص داد. اگر خس‌خس ناگهانی و شدید باشد یا با دشواری تنفس، کبودی لب‌ها یا گیجی همراه شود، نیاز به ارزیابی اورژانسی وجود دارد. شناخت علت و درمان متناسب با آن، مهم‌تر از تلاش برای خاموش کردن موقت صداست.

آنچه در این مقاله میخوانید:

موضوع	توضیحات خلاصه
خس‌خس سینه	صدای سوت‌مانند ناشی از محدود شدن جریان هوا در راه‌های تنفسی
علت‌های احتمالی	آسم، عفونت، آلرژی، بیماری‌های مزمن ریه یا ورود جسم خارجی
علائم همراه	سرفه، تنگی نفس، فشار قفسه سینه یا تنفس دشوار
روش تشخیص	شرح حال، معاینه و آزمایش‌های تنفسی یا تصویربرداری در صورت نیاز
درمان	وابسته به علت زمینه‌ای؛ ممکن است شامل داروهای استنشاقی باشد
علائم اورژانسی	تنگی نفس شدید، کبودی، گیجی یا شروع ناگهانی پس از خفگی

منظور از خس‌خس یا ویزینگ سینه چیست؟

ویزینگ (به انگلیسی wheezing) یا خس خس سینه صدایی زیر و سوت‌مانند است که در اثر عبور هوا از راه‌های تنفسی تنگ یا ملتهب ایجاد می‌شود. این صدا بیشتر هنگام بازدم شنیده می‌شود، اما ممکن است در هر دو مرحله دم و بازدم وجود داشته باشد. خس‌خس می‌تواند موقتی باشد یا در دوره‌های مختلف تکرار شود. خس‌خس با هر صدای غیرطبیعی تنفسی یکسان نیست. برای تشخیص علت، پزشک به محل شنیده شدن صدا، زمان شروع، علائم همراه، سابقه بیماری و معاینه توجه می‌کند.

دلایل ویزینگ یا خس خس سینه

همانطور که گفته شد ویزینگ یا خس خس سینه صدای زیر و بسیار گنگی است که هنگام تنفس شنیده می شود. این صدا می تواند نشان از التهاب مجاری تنفسی و کاهش قطر این مجاری باشد. از طرفی این مشکل می تواند نشان دهنده وجود یک مشکل تنفسی بسیار خطرناک باشد، که باید هرچه سریع تر بررسی و درمان شود. از مهم ترین دلایلی که منجر به بروز این مشکل می شوند، می توان به علل زیر اشاره داشت. فراموش نکنید که شناسایی دلایل ویزینگ یا خس خس سینه می تواند به شما کمک کند تا سریع تر برای درمان آن اقدام نمایید.

• آسم و بیماری های انسداد ریوی
• نارسایی قلبی
• بیماری سرطان ریه
• آمفیزم
• آمبولی ریه
• رفلاکس اسیدی معده به مری یا GERD
• مشکل آپنه خواب
• اختلال در عملکرد طناب یا تارهای صوتی
• برونشیت
• برونشیولیت (عفونت ویروسی دستگاه تنفسی)
• پنومونی یا ذات الریه
• تنفس و استنشاق نمودن جسم خارجی
• وجود عفونت در مجرای تنفسی
• آلرژی به دود سیگار و دخانیات
• شوک آنافیلاکسی که معمولا با تورم زبان و حلق، سرگیجه و اختلال شدید در تنفس همراه می باشد.

چه کسانی در معرض ابتلا به ویزینگ یا خس خس سینه هستند؟

نکته قابل توجه در رابطه با ویزینگ یا خس خس سینه این است که چه کسانی ممکن است به این مشکل دچار شوند. متاسفانه این مشکل ممکن است برای هر کسی بروز پیدا کند، بنابراین نمی توان گفت که دقیقا چه کسانی به این مشکل دچار می شوند. اما عوامل مختلفی وجود دارند که می توانند احتمال ابتلا به این مشکل را افزایش دهند. بنابراین افرادی که شرایط زیر را دارند بیشتر از سایر افراد در معرض ابتلا به این اختلال قرار دارند.

• کسانی که دچار آلرژی های تنفسی مانند آلرژی به دود دخانیات دچار هستند.
• افرادی که دچار بیماری سرطان ریه می باشند.
• کسانی که سیگار و قلیان مصرف می کنند. حتی افرادی که قبلا دخانیات مصرف کرده اند نیز در معرض ابتلا به ویزینگ یا خس خس سینه قرار دارند.
• کودکانی که دارای خواهر یا برادر بزرگ تر هستند نیز بیشتر از دیگر افراد در معرض انواع عفونت ها قرار دارند. به همین دلیل ممکن است بیشتر از دیگر همسالان خود در معرض ابتلا به این اختلال باشند.
• زندگی در شهرهایی که دارای آلودگی هوا شدید (تهران) و ریزگردها (اهواز) می باشند.

✍️ بیشتر بخوانید: سندروم آلرژی دهانی

علائم همراه خس‌خس سینه

خس‌خس ممکن است به‌تنهایی یا همراه علائم دیگری بروز کند، از جمله:

• سرفه خشک یا خلط‌دار
• تنگی نفس یا احساس کمبود هوا
• فشار یا سنگینی قفسه سینه
• افزایش تعداد تنفس
• تشدید علائم هنگام شب، فعالیت یا تماس با محرک‌ها
• تب یا علائم عفونت در برخی موارد

شدت علائم و نحوه شروع آن‌ها در تشخیص علت اهمیت دارند. اگر فرد نمی‌تواند به‌راحتی جمله کامل بگوید، برای نفس کشیدن تقلا می‌کند یا رنگ لب‌ها به آبی یا خاکستری تغییر می‌کند، باید فوراً با اورژانس تماس گرفت.

خس خس سینه نوزاد

بروز خس خس سینه در نوزادان شایع تر از بزرگسالان است، زیرا راه های هوایی نوزادان باریک تر و سیستم تنفسی آن ها کوچکتر می باشد. این مشکل در کودکان شایع می باشد و برای حدود ۳۰ درصد از کودکان حداقل یک بار خس خس سینه رخ داده است. آلرژی، عفونت های سینه مانند برونشیولیت‌، رفلاکس معده، مشکلات سیستم ایمنی، آسم در کودکان و … باعث ایجاد ویزیگ در کودکان می شود که لازم است از همان ابتدا که تنفس کودک شما صدا دار بود برای یافتن علت اصلی آن به پزشک مراجعه کنید. اگر کودک شما در تنفس دچار دشواری شد و علائمی مانند تب مداوم و سرفه شدید داشت باید فوراً کودک را به اورژانس ببرید.

چه زمانی برای خس خس سینه باید به پزشک مراجعه نمود؟

در صورتی که تا به حال دچار ویزینگ یا خس خس سینه نشده اید و برای اولین بار است این مشکل را تجربه می کنید، بهتر است به بهترین متخصص آلرژی مراجعه کنید. این کار می تواند نقش بسیار موثری در پیشگیری از بروز عوارض ناشی از آن داشته باشد. پزشک با بررسی سطح هوشیاری، مشکلات تنفسی، تغییرات فیزیکی زبان و حلق، تغییر رنگ پوست و … مشکل شما را مورد ارزیابی قرار می دهد. سپس با توجه به آن بهترین و سریع ترین روش درمان را تجویز می نماید. فراموش نکنید که در صورت مواجهه با علائمی مانند خارش های پوستی، تورم صورت و گلو، اختلال در تنفس و گلودرد حتما باید سریعا به بیمارستان مراجعه نمایید. زیرا این علائم می توانند به شدت خطرناک باشند و در صورت عدم توجه عوارض جبران ناپذیری را به همراه داشته باشند.

خس‌خس سینه در کودکان چه اهمیتی دارد؟

خس‌خس در کودکان ممکن است با عفونت‌های ویروسی یا آسم مرتبط باشد، اما در کودکانی که ناگهان پس از خفگی یا خوردن غذا دچار سرفه و خس‌خس می‌شوند، احتمال ورود جسم خارجی باید جدی گرفته شود. اگر کودک برای تنفس تقلا می‌کند، نمی‌تواند شیر یا مایعات بخورد، بی‌حال شده یا لب‌هایش کبود است، باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد. برای کودک مبتلا به خس‌خس، دارو، دوز و روش استفاده از اسپری باید متناسب با سن و تشخیص تعیین شود. استفاده از داروهای بزرگسالان یا درمان خودسرانه می‌تواند خطرناک باشد.

علت خس‌خس سینه چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پزشک درباره زمان شروع خس‌خس، دفعات تکرار، محرک‌ها، سابقه آسم یا آلرژی، داروهای مصرفی و علائم همراه سؤال می‌کند. سپس صدای تنفس و وضعیت عمومی فرد را بررسی می‌کند.

بر اساس یافته‌ها، ممکن است آزمایش عملکرد ریه، اندازه‌گیری اکسیژن خون، تصویربرداری قفسه سینه یا بررسی‌های دیگر لازم باشد. همه افراد به تمام این آزمایش‌ها نیاز ندارند. برای مثال، بررسی عملکرد ریه در ارزیابی آسم یا برخی بیماری‌های مزمن کاربرد دارد؛ اما در شرایط اورژانسی، ابتدا باید وضعیت تنفس و اکسیژن‌رسانی ارزیابی شود.

عوارض و مشکلات همراه خس خس مداول سینه

از مهم ترین و ابتدایی ترین عوارض ویزینگ یا خس خس سینه می توان به تنگی نفس و کاهش میزان هوشیاری اشاره داشت. از طرفی ممکن است این مشکل به دلیل وجود بیماری هایی مانند آسم بروز پیدا کرده باشد. در این صورت بهتر است بیماری زمینه ای سریع تر تشخیص داده شود. فراموش نکنید که در صورت بروز خس خس سینه هرگز داروهای شیمیایی سرخود مصرف نکنید. به خصوص اگر جزو افرادی هستید که ریسک بروز این مشکل در شما بیشتر از سایر افراد است. همچنین داروهای تجویز شده توسط پزشک را نیز به طور خودسرانه قطع نکنید. زیرا ممکن است منجر به تشدید و عود کردن این اختلال در شما شود.

چه زمانی خس‌خس سینه اورژانسی است؟

در صورت بروز هر یک از نشانه‌های زیر، منتظر نوبت معمول پزشک نمانید:

• تنگی نفس شدید یا بدتر شدن سریع تنفس
• کبودی لب‌ها یا صورت
• گیجی، کاهش سطح هوشیاری یا غش
• شروع ناگهانی علائم پس از خفگی یا احتمال ورود جسم خارجی
• خس‌خس همراه با تورم زبان یا گلو و واکنش حساسیتی شدید
• ناتوانی در صحبت کردن به علت تنگی نفس

در چنین شرایطی، دریافت کمک اورژانسی بر هر اقدام خانگی مقدم است.

مشاوره پزشکی برای بررسی علت خس‌خس سینه

خس‌خس سینه یک علامت است، نه یک تشخیص مستقل. اگر این علامت تکرار می‌شود یا با سرفه و تنگی نفس همراه است، مراجعه به پزشک برای بررسی علت و انتخاب درمان مناسب اهمیت دارد. برای معرفی خدمات و نحوه مراجعه به دکتر سیدی، اطلاعات تماس و تخصص درج‌شده در وب‌سایت رسمی ایشان را بررسی کنید؛ به دلیل در دسترس نبودن متن صفحه در زمان بررسی، اطلاعات تخصصی یا نشانی مطب را در این نسخه اضافه نکرده‌ام.

✍️ بیشتر بخوانید: تفاوت کرونا و آلرژی

راهکارهای درمان خس خس سینه

روش درمان ویزینگ یا خس خس سینه با توجه به دلیل بروز این مشکل مشخص می شود. معمولا درمان این اختلال به منظور پیشگیری و کنترل التهابات مجاری تنفسی و بهبود شرایط فعلی انجام می گردد. بنابراین پزشک در ابتدا میزان علائم و مشکلات ناشی از خس خس سینه را مورد بررسی قرار می دهد. سپس با توجه به آن بهترین روش درمان را توصیه می نماید.

۱- درمان خس‌خس ناشی از آسم

در صورت تشخیص آسم، پزشک ممکن است داروهای استنشاقی برای کنترل التهاب یا باز کردن راه‌های هوایی تجویز کند. نوع دارو و نحوه مصرف به سن، شدت علائم و برنامه درمانی بستگی دارد. استفاده از اسپری دیگران یا افزایش خودسرانه مقدار دارو توصیه نمی‌شود.

۲- درمان خس‌خس ناشی از عفونت

بسیاری از عفونت‌های ویروسی با مراقبت حمایتی بهبود پیدا می‌کنند؛ اما برخی شرایط نیازمند بررسی و درمان اختصاصی هستند. آنتی‌بیوتیک برای هر نوع خس‌خس مناسب نیست و تنها در شرایطی تجویز می‌شود که پزشک احتمال عفونت باکتریایی یا اندیکاسیون دیگری را تشخیص دهد.

۲- درمان واکنش آلرژیک

اگر خس‌خس با علائم واکنش حساسیتی شدید همراه باشد، درمان اورژانسی لازم است. در این وضعیت، نباید منتظر اثر داروهای خانگی ماند.

۳- درمان بیماری‌های مزمن تنفسی

در بیماری‌های مزمن، برنامه درمانی ممکن است شامل داروهای استنشاقی، ترک دخانیات، واکسیناسیون مناسب و پیگیری منظم باشد. درمان باید بر اساس تشخیص و شرایط فرد تنظیم شود.

⚠️ باید توجه داشت که هرگونه درمان باید توسط پزشک متخصص ایمونولوژی بالینی و آلرژی تایید شود و با رعایت دقیق دستورات و نکات مرتبط انجام شود.

برای خس‌خس سینه در خانه چه کار کنیم؟

اگر خس‌خس خفیف است و وضعیت عمومی فرد پایدار است، می‌توان تا زمان دریافت راهنمایی پزشکی از تماس با دود، عطرهای تند و سایر محرک‌های شناخته‌شده خودداری کرد و داروهای تجویزشده را طبق دستور مصرف کرد. با این حال، بخور یا هوای مرطوب درمان همه علت‌های خس‌خس نیست و نباید باعث تأخیر در مراجعه شود.

اگر خس‌خس برای نخستین بار ایجاد شده، تکرار می‌شود، رو به تشدید است یا با تنگی نفس همراه است، ارزیابی پزشکی لازم است. در صورت دشواری شدید تنفس، کبودی یا گیجی، فوراً کمک اورژانسی بگیرید.

خس‌خس سینه را جدی بگیرید و علت را پیدا کنید..

خس‌خس سینه می‌تواند از یک مشکل گذرا تا بیماری نیازمند درمان تخصصی متغیر باشد. تشخیص علت، بررسی علائم همراه و انتخاب درمان مناسب از مصرف خودسرانه دارو موثرتر است. پیشنهاد میکنیم قبل از تشدید علائم و خطرناک شدن وضعیت برای مشاوره درمانی با دکتر شهرام سیدی؛ متخصص ایمونولوژی بالینی و آلرژی اقدام کنید اما به هر دلیلی اگر وضعیت وخیم شد و در صورت بروز تنگی نفس شدید، کبودی، گیجی یا شروع ناگهانی علائم پس از خفگی، فورا به اورژانس مراجعه کنید.

*~ سوالات متداول درباره خس خس سینه ~*