عطسه‌های مکرر، آبریزش بینی، خارش چشم و گرفتگی بینی می‌توانند زندگی روزمره افراد مبتلا به آلرژی را مختل کنند؛ به‌خصوص زمانی که علائم با وجود مصرف دارو دوباره برمی‌گردند. در چنین شرایطی، واکسن آلرژی یا ایمونوتراپی می‌تواند یکی از گزینه‌های درمانی مؤثر برای افراد واجد شرایط باشد. این روش با کمک به کاهش حساسیت سیستم ایمنی نسبت به آلرژن‌های مشخص، ممکن است شدت علائم را در بلندمدت کمتر کند. اما واکسن آلرژی دقیقا چگونه عمل می‌کند؟ چه افرادی می‌توانند از آن استفاده کنند و آیا عوارضی دارد؟ در ادامه، با کاربردها، نحوه درمان، مدت اثربخشی و نکات مهم این روش آشنا می‌شوید.
آنچه در این مقاله میخوانید:
| موضوع | خلاصه توضیحات |
|---|---|
| واکسن آلرژی چیست؟ | نوعی ایمونوتراپی برای کاهش حساسیت به آلرژن مشخص |
| هدف درمان | کاهش علائم آلرژی و بهبود کنترل بلندمدت آن |
| انواع اصلی | تزریق زیرجلدی و ایمونوتراپی زیرزبانی در موارد مناسب |
| موارد کاربرد | برخی انواع رینیت آلرژیک، حساسیت چشمی، آسم آلرژیک و حساسیت به نیش حشرات |
| مدت درمان | معمولاً چند سال و وابسته به برنامه درمانی |
| عوارض شایع | خارش، قرمزی یا تورم محل تزریق |
| خطر مهم | واکنش آلرژیک شدید، هرچند نادر |
| شرط شروع | تشخیص دقیق آلرژی و انتخاب بیمار توسط متخصص |
واکسن آلرژی چیست؟
اگر هر سال با شروع فصل بهار دچار عطسه، آبریزش بینی، خارش چشم یا گرفتگی بینی می‌شوید، یا حساسیت به گردوغبار و عوامل محیطی زندگی روزمره‌تان را مختل کرده است، احتمالاً درباره واکسن آلرژی شنیده‌اید. این روش درمانی در برخی افراد می‌تواند حساسیت بدن به مواد آلرژی‌زا را کاهش دهد و به کنترل طولانی‌مدت علائم کمک کند؛ اما برای همه انواع آلرژی مناسب نیست و انتخاب آن باید پس از ارزیابی متخصص انجام شود.
به نقل از ACAAI؛ واکسن آلرژی که با نام ایمونوتراپی آلرژن‌اختصاصی نیز شناخته می‌شود، روشی است که در آن بدن طی یک برنامه درمانی مشخص، در معرض دوزهای کنترل‌شده‌ای از ماده حساسیت‌زا قرار می‌گیرد. هدف این است که سیستم ایمنی به‌تدریج تحمل بیشتری نسبت به آن ماده پیدا کند و هنگام مواجهه با آن، واکنش آلرژیک کمتری نشان دهد. این درمان با واکسن‌های معمول برای پیشگیری از بیماری‌های عفونی تفاوت دارد و نباید با آن‌ها اشتباه گرفته شود.
برای رزرو نوبت با دکتر شهرام سیدی تماس بگیرید
برای دریافت نوبت معاینه و مراجعه حضوری به مطب دکتر شهرام سیدی، متخصص ایمونولوژی بالینی و آلرژی، با شماره مطب تماس بگیرید.
📞 تماس و رزرو نوبت 💬 ارتباط از طریق واتساپشنبه تا چهارشنبه: ۱۰ تا ۱۴ و ۱۶:۳۰ تا ۱۹
تهران، خیابان شریعتی، نرسیده به پل صدر، کوچه کسری، پلاک ۱۶۰۷/۱، واحد ۱
واکسن آلرژی چگونه عمل می‌کند؟
در آلرژی، سیستم ایمنی به موادی واکنش نشان میدهد که معمولا برای بیشتر افراد بی‌خطر هستند؛ موادی مانند گرده گیاهان، مایت‌های گردوغبار خانگی، شوره حیوانات یا برخی سموم حشرات. این واکنش می‌تواند باعث عطسه، خارش، آبریزش بینی، اشک‌ریزش چشم یا تشدید علائم تنفسی شود.
در ایمونوتراپی آلرژی، مقدار مشخصی از آلرژن مرتبط با حساسیت فرد، طبق برنامه‌ای کنترل‌شده به بدن داده می‌شود. دوز درمان معمولا به‌تدریج افزایش می‌یابد تا بدن بتواند آن را بهتر تحمل کند. این فرایند با تغییر پاسخ ایمنی، احتمال دارد شدت علائم را کاهش دهد و در برخی بیماران اثر درمانی آن پس از پایان دوره نیز باقی بماند. البته پاسخ همه افراد یکسان نیست. میزان اثربخشی به نوع آلرژی، آلرژن مسئول، شدت علائم، انتخاب صحیح بیمار و پایبندی به برنامه درمان بستگی دارد.
درباره ماهیت آلرژی
زمانی که سیستم ایمنی بدن عاملی را به عنوان عاملی خطرناک شناسایی می کند، در بدن برای مقابله با آن عامل خارجی آنتی بادی یا پادتن تولید می شود. در حقیقت، سیستم ایمنی بدن ما ماده آلرژی زا را به عنوان عامل بیماری زا تشخیص داده و علیه آن آنتی بادی تولید می نماید. ماده آلرژی زا می تواند گرد و خاک، قارچ ها،گرده گل و گیاهان، انواع مختلف مواد غذایی، حیوانات خانگی و … باشد. تاکنون هیچ روش درمانی قطعی برای آلرژی شناخته نشده است، اما درمان های مختلفی وجود دارد که برای کنترل و بهبود علائم آلرژی بسیار موثر هستند. راه حل بسیار مناسب برای درمان آلرژی، دوری از در معرض قرار گرفتن مواد آلرژی زا و خودداری از مصرف خوراکی هایی که سبب این مشکل می شود، می باشد. روش های دیگری واکسن آلرژی، مانند قطره چشمی، داروهای خوراکی، اسپری های بینی، کرم های پوستی و … وجود دارد که ما در ادامه می خواهیم واکسن آلرژی را بررسی نماییم.
✍️ بیشتر بخوانید: آلرژی به پروتئین شیر گاو
واکسن آلرژی برای چه بیماری‌هایی استفاده می‌شود؟
ایمونوتراپی برای همه حساسیت‌ها کاربرد ندارد. زمانی که علائم بیمار با یک یا چند آلرژن مشخص ارتباط داشته باشد و ارزیابی پزشکی این ارتباط را تایید کند، متخصص ممکن است این روش را پیشنهاد دهد.
۱. رینیت آلرژیک و حساسیت فصلی
رینیت آلرژیک ممکن است با عطسه‌های مکرر، آبریزش یا گرفتگی بینی، خارش بینی و گاهی خارش و اشک‌ریزش چشم همراه باشد. در برخی بیماران، گرده گیاهان عامل اصلی حساسیت است؛ در برخی دیگر، مایت‌های گردوغبار یا عوامل محیطی نقش دارند.
اگر علائم با وجود درمان دارویی مناسب همچنان آزاردهنده باشند یا بیمار به مصرف مداوم دارو نیاز داشته باشد، ایمونوتراپی می‌تواند یکی از گزینه‌های قابل بررسی باشد.
۲. آسم آلرژیک
در برخی افراد، تماس با آلرژن‌ها موجب تشدید علائم آسم می‌شود. ایمونوتراپی ممکن است برای بیماران منتخب مفید باشد، اما انتخاب آن به وضعیت کنترل آسم و ارزیابی خطرات بستگی دارد.
واکسن آلرژی جایگزین درمان‌های ضروری آسم نیست و نباید داروهای کنترل‌کننده یا برنامه درمانی تجویزشده بدون نظر پزشک قطع شوند. آسم کنترل‌نشده می‌تواند خطر واکنش‌های جدی به ایمونوتراپی را افزایش دهد.
۳. حساسیت به نیش حشرات
در بعضی افراد، نیش حشرات خاص، به‌ویژه زنبورها، می‌تواند واکنش آلرژیک شدید ایجاد کند. برای بیمارانی که حساسیت سیستمیک آن‌ها تأیید شده است، ایمونوتراپی با سم حشره ممکن است خطر واکنش‌های شدید آینده را کاهش دهد. این درمان باید زیر نظر تیم پزشکی آشنا با این روش انجام شود.
۴. حساسیت به گردوغبار و شوره حیوانات
اگر آزمایش‌ها و شرح حال نشان دهند که علائم فرد با مایت‌های گردوغبار یا شوره حیوانات ارتباط دارند، ممکن است ایمونوتراپی در برنامه درمان قرار بگیرد. مثبت شدن آزمایش آلرژی به‌تنهایی به معنای ضرورت تزریق واکسن نیست؛ نتیجه باید با علائم و سابقه مواجهه فرد مطابقت داشته باشد.
واکسن آلرژی چه زمانی اثر می‌کند؟
واکسن آلرژی درمانی فوری نیست. بعضی بیماران پس از چند ماه کاهش علائم را احساس می‌کنند، اما برای ارزیابی اثربخشی باید روند علائم، نیاز به دارو و میزان تحمل درمان در طول زمان بررسی شود. در بسیاری از برنامه‌های ایمونوتراپی، درمان حدود سه تا پنج سال ادامه پیدا می‌کند؛ البته مدت دقیق به نوع آلرژی، روش درمان، پاسخ بیمار و نظر متخصص بستگی دارد. قطع زودهنگام درمان ممکن است باعث شود نتیجه مورد انتظار حاصل نشود.
اگر پس از یک دوره مناسب هیچ بهبودی مشاهده نشود، لازم است تشخیص، نوع آلرژن انتخاب‌شده، نحوه اجرای درمان و سایر عوامل مؤثر دوباره بررسی شوند.
مزایای واکسن آلرژی
- واکسن آلرژی در کنترل علائم ناشی از آلرژی های خانگی مانند گرد و غبار یا موی حیوانات خانگی، آلرژی فصلی و نیش حشرات بسیار موثر است.
- واکسن الرژی از ایجاد حساسیت های جدید در افرادی که تنها به یک آلرژن حساس می باشند پیشگیری به عمل می آورد.
- برای برخی از افراد که به داروهای خوراکی حساس هستند یا بدن شان به خوبی به آن ها پاسخ نمی دهد، واکسن آلرژی گزینه بسیار خوبی می باشد.
- اثرات درمان حداقل به مدت ۷ الی ۱۰ سال پس از روند اولیه تداوم پیدا می کند.
- ممکن است در ابتدا واکس آلرژی گران به نظر برسد، اما در دراز مدت هزینه خرید داروهای خوراکی از واکسن بیشتر خواهد شد.
- از پیشرفت بیماری و تبدیل آن به آسم در بیماران رینیت آلرژیک جلوگیری می کند تا مجبور به درمان آسم نشوند .
- با واکسن آلرژی طی مدت ۳ الی ۵ سال درمان قطعی حاصل می شود، اما با دارودرمانی شما مجبور هستید در تمام طول عمر خود آن ها را مصرف نمایید.
علت تزریق واکسن آلرژی
در صورتی که از دارودرمانی برای کنترل علائم آلرژی استفاده کرده باشید یا نتوانید از آلرژن ها دوری کنید، همچنین چنانچه داروهای درمان آلرژی با داروهای مصرفی شما تداخل پیدا کرده است و سبب بروز عوارض جدی شده می توانید از واکسن آلرژی استفاده کنید. برخی از افراد نیز هستند که تمایل ندارند داروهای آلرژی را به مدت طولانی مصرف نمایند. برای این گونه افراد نیز، واکسن آلرژی گزینه مناسبی می باشد.
آمادگی های لازم برای واکسن آلرژی
برای انجام واکسن درمانی آلرژی، حتما باید تحت نظر بهترین متخصص آلرژی قرار بگیرید. قبل از شروع دوره واکسن آلرژی، باید اقداماتی انجام شود که شامل پوستی یا آزمایش خون برای تشخیص علت و نوع آلرژنی که سبب واکنش های آلرژیک می شود، می باشد. طی این آزمایش، مقدار کمی از آلرژن مشکوک به پوست بیمار خراشیده شده، سپس به مدت ۱۵ دقیقه ناحیه مورد آزمایش تحت بررسی قرار می گیرد. چنانچه در آن ناحیه تورم و قرمزی ایجاد شد، نشان دهنده حساسیت به آن ماده می باشد. چنانچه تصمیم به باردار شدن دارید یا اینکه مبتلا به هر گونه بیماری قلبی و ریوی هستید، حتما پزشک خود را مطلع نمایید.
چه کسانی پیش از شروع واکسن آلرژی به بررسی بیشتری نیاز دارند؟
مناسب بودن ایمونوتراپی باید برای هر فرد جداگانه بررسی شود. وضعیت کنترل آسم، سابقه واکنش‌های شدید، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای مصرفی و توانایی بیمار برای پیگیری منظم درمان اهمیت دارند.
پیش از شروع درمان، پزشک ممکن است درباره موارد زیر سؤال کند:
- علائم در چه زمان‌هایی و در چه شرایطی بروز می‌کنند؟
- چه عواملی احتمالاً علائم را تشدید می‌کنند؟
- آیا بیمار سابقه آسم یا واکنش آلرژیک شدید دارد؟
- چه داروهایی مصرف می‌کند؟
- آیا امکان حضور منظم در جلسات درمان وجود دارد؟
در دوران بارداری، معمولاً شروع ایمونوتراپی جدید با احتیاط بیشتری بررسی می‌شود. اگر فرد پیش از بارداری درمان نگهدارنده را دریافت می‌کرده است، ادامه آن نیز باید با ارزیابی پزشک انجام شود. هیچ‌یک از این شرایط به‌تنهایی نباید بدون بررسی تخصصی به تصمیم قطعی منجر شود.
چه زمانی برای واکسن آلرژی به متخصص مراجعه کنیم؟
اگر حساسیت فصلی، رینیت آلرژیک، علائم چشمی یا آسم مرتبط با آلرژی کیفیت زندگی شما را مختل کرده است، یا با وجود درمان معمول همچنان علائم قابل‌توجهی دارید، بهتر است برای ارزیابی تخصصی اقدام کنید.
دکتر شهرام سیدی؛ متخصص ایمونولوژی بالینی و آلرژی می‌تواند با بررسی سابقه علائم، عوامل محرک و نتایج آزمایش‌های مرتبط، مناسب بودن ایمونوتراپی را ارزیابی کند. انتخاب نوع درمان باید بر اساس شرایط بالینی فرد انجام شود؛ زیرا همه بیماران مبتلا به آلرژی به واکسن نیاز ندارند. برای دریافت راهنمایی درباره تشخیص و درمان حساسیت، می‌توانید برای مشاوره و ارزیابی تخصصی با مطب هماهنگ کنید.
تزریق واکسن آلرژی چگونه انجام می شود؟
در ابتدا، پزشک سابقه بیمار را مورد بررسی قرار میدهد و او را معاینه می کند. همچنین سابقه آلرژی در بیمار و خانواده او را مورد ارزیابی قرار خواهد داد.چنانچه داروهای خاصی مصرف می کنید یا بیماری خاصی دارید، با توجه به تداخل دارویی احتمالی حتما پزشک خود را مطلع کنید. همچنین پزشک برای شناسایی عامل ایجاد آلرژی آزمایش های پوستی و خونی را تجویز می نماید. در نهایت واکسن درمانی انجام می شود.
✍️ بیشتر بخوانید: آلرژی به نور خورشید
مراحل تزریق واکسن آلرژی
تزریق واکسن آلرژی معمولا در بازو انجام می شود و برای اثربخشی کامل، شامل مراحل ذیل می باشد:
- مرحله افزایش تدریجی : این مرحله حدود ۳ الی ۶ ماه طول می کشد و تزریقات بین یک الی سه مرتبه در هفته انجام می شود. طی این مرحله، مقدار آلرژن به تدریج مقادیر افزایش یابنده از آلرژن ها به فرد فرد به شکل زیرجلدی یا زیر زبانی تزریق می شود.
- مرحله نگهداری : این مرحله معمولا ۳ الی ۵ سال با صلاحدید پزشک ادامه پیدا می کند و شامل یک بار تزریق در هر ماه می باشد.
قیمت واکسن آلرژی
هزینه درمان آلرژی با واکسن تقریبا بالا می باشد. توصیه می شود قبل از شروع درمان حتما با پزشک خود مشورت کنید و برآوردی از کل هزینه ها داشته باشید.
عوارض احتمالی واکسن آلرژی
با اینکه بیشتر بیماران مشکل خاصی در ارتباط با دریافت مواد حساسیت زا طی واکسن درمانی ندارند، اما واکسن آلرژی، به ندرت می تواند سبب بروز واکنش های آنافیلاکسی که شامل کاهش ناگهانی و خطرناک فشار خون و تنگی نفس می باشد، شود. پس از تزریق، افراد باید حدود نیم ساعت در مرکز درمانی بمانند تا خطر شوک آنافیلاکسی برطرف گردد. هنگام شروع فرآیند درمان، ممکن است علائم آلرژی بدتر شود اما به مرور زمان این مشکل رفع خواهد شد. پس از تزریق ممکن است تورم، حساس شدن و قرمزی در محل تزریق ایجاد شود که گذرا است و پس از حدود یک روز برطرف خواهد شد.
در نهایت پیشگیری را جدی بگیرید..
واکسن آلرژی یکی از روش‌های درمانی برای کنترل طولانی‌مدت برخی انواع حساسیت است که در افراد مناسب می‌تواند شدت علائم را کاهش دهد و کیفیت زندگی را بهبود ببخشد. بااین‌حال، این درمان برای همه انواع آلرژی مناسب نیست و میزان اثربخشی آن به نوع حساسیت، شرایط فرد و پیگیری منظم برنامه درمان بستگی دارد. اگر علائمی مانند عطسه و آبریزش مداوم بینی، خارش چشم یا نشانه‌های آلرژی تنفسی دارید و درمان‌های معمول به‌اندازه کافی مؤثر نبوده‌اند، بهتر است برای بررسی امکان استفاده از ایمونوتراپی با متخصص آلرژی مشورت کنید. دکتر شهرام سیدی، متخصص آلرژی، می‌تواند با بررسی علائم و نتایج آزمایش‌های لازم، در انتخاب روش درمانی متناسب با شرایط شما راهنمایی‌تان کند. به یاد داشته باشید که شروع، تغییر یا قطع درمان باید با نظر پزشک انجام شود.
*~ سوالات متداول درباره واکسن آلرژی ~*
برای برخی افراد مبتلا به رینیت آلرژیک، حساسیت چشمی، آسم آلرژیک یا حساسیت شدید به نیش حشرات قابل بررسی است. تشخیص دقیق و ارتباط آلرژن با علائم، در تصمیم‌گیری اهمیت دارد.
در بسیاری از برنامه‌های درمانی، دوره ایمونوتراپی حدود سه تا پنج سال است؛ اما مدت دقیق به نوع درمان و پاسخ بیمار بستگی دارد.
خواب‌آلودگی از عوارض معمول خود ایمونوتراپی نیست، اما بعضی داروهای ضدحساسیت که هم‌زمان مصرف می‌شوند ممکن است خواب‌آور باشند. در صورت بروز این مشکل، داروهای مصرفی را با پزشک بررسی کنید.
تزریق زیرجلدی ایمونوتراپی باید در محیط درمانی مجهز و مطابق دستورالعمل ایمنی انجام شود؛ زیرا واکنش شدید هرچند نادر، ممکن است رخ دهد. درباره فرآورده‌های زیرزبانی نیز باید دستور اختصاصی پزشک و محصول رعایت شود.
برای تعیین زمان و دوز جلسه بعدی با مرکز درمانی تماس بگیرید. دوز را خودسرانه تکرار یا افزایش ندهید؛ زیرا برنامه درمان ممکن است به دلیل فاصله افتاده نیاز به تنظیم داشته باشد.
سلام وقت بخیر من ۳ ساله درگیر الرژی هستم.بدنم خارش میگیره بادمیکنه و متورم و گرم میشه چندتا متخصص و کلینیک الرژی رفتم درمان نشده واقعا نمیتونم زندگی عادی داشته باشم.چکار باید بکنم نه واکسن دادن نه راه قطعی دادن
سلام.
همسر من هم حساسیتی مشابه شما داره و فقط با فکسوفنادین ۱۸۰ این مسئله رو می‌تونه کنترل کنه و خوردن آب زیاد و پرهیز از خوردن ادویه جات.
حتما به کلینیک الرژی تهران مراجعه کنیدتاازتون تست الرژی بگیرن وطبق الرژی هاتون بهتون واکسن تزریق بشه تنها راه نجاتتون همینه
سلام وقتتون بخیر. دختر ۳۳ ساله هستم. آلرژی و فشارخون بالا دارم. برای فشار خون بالا هر روز قرص والسارتان مصرف میکنم و با مصرف قرص فشارم متعادل است. خواستم بدونم تزریق واکسن آلرژی با وجود فشار خون بالا خطرناک است یا خیر؟
سلام دخترم ۴سالشه از یکسالو نیم بعد خیلی سرما میخورد و عفونت گوش میگرفت ک هر دوهفته این اتفاق تکرار میشد و هر سری دکتر چدک خشک میداد و بعد به دستور دکتر هر ۲ماه واکسن پرونار ۱۳ برای برطرف شدن عفونت گوش زده شد تا ۳ سالگی و بعد چند وقت داخل دهن دخترم قسمت لپ داخلش جوش های ریز نوک دار که نوکش قهوه ای زده شد کلی دکتر بردم هیچ کدوم درمان نشد و اخرین دکتر گفت که دیگه هیچ دارویی ندین بهش و بنابراین دخترم خوب شد و حالا یبوست گرفت ک دکتر گوارش کودک پیدرولاکس تجویز کرد و باگذست تقریبا ۵روز دوباره داخل دهن قیمت داخل لپش بازم از اون جوشها زد ک باعث میشه نتونه غذا بخوره . و همچنین هروقت قراره سرما خوره تمام قسمتهای بدنش درگیر میشه ناحیه تناسلی _انگشتای دستش چشمش فوق تخصص الرزی هم بردم میگه یه ویروسه ک کل بدنشو درگیر میکنه یعنی من باید چیکار کنم . تست غذایی گرفت مشکلی نداره فقط الرژی دارویی داره هردارویی بخوره دهنش اونجوری میشه . تو رو خدا کمکم کنی
باسلام واحترام
واکسیناسیون آلرژی یک معجزه قرن حاضر است که خوشبختانه توسط دانشمند و طبیب حاذق جناب آقای دکتر شهرام سیدی در مطب انجام میگردد که مایه افتخار و مباهات ایرانی است