پسوریازیس یک بیماری التهابی مزمن پوست است که می‌تواند باعث ایجاد لکه‌ها و پلاک‌های قرمز، پوسته‌ریزی، خارش و گاهی ترک‌خوردگی پوست شود. اما آیا هر لکه قرمز و پوسته‌ریزی‌شده‌ای پسوریازیس است؟ تشخیص درست اهمیت زیادی دارد، زیرا ظاهر این بیماری ممکن است با برخی مشکلات پوستی دیگر اشتباه گرفته شود.
اگرچه پسوریازیس به طور معمول دوره‌های عود و فروکش دارد، امروزه روش‌های مختلفی برای کنترل علائم و کاهش دفعات و شدت عود آن وجود دارد. در ادامه با علائم، انواع، عوامل تشدیدکننده و روش‌های درمان پسوریازیس آشنا می‌شویم.
آنچه در این مقاله میخوانید:
| موضوع | توضیحات |
|---|---|
| پسوریازیس چیست؟ | بیماری التهابی مزمن پوست |
| علائم | قرمزی، پوسته‌ریزی، خارش و پلاک پوستی |
| عوامل تشدیدکننده | استرس، برخی عفونت‌ها، آسیب پوستی و بعضی داروها |
| درمان | داروهای موضعی، نوردرمانی و درمان‌های سیستمیک |
| مراجعه به پزشک | در صورت ضایعات گسترده، شدید یا مقاوم به درمان |
پسوریازیس چیست؟
پسوریازیس یک بیماری مزمن پوستی است که دلیل مبتلا به آن اختلال در سیستم ایمنی می باشد. زمانی که این فردی به این بیماری مبتلا می شود، سلول های پوستی او به سرعت شروع به تقسیم سلولی می نمایند، در نتیجه سلول در سطح پوست به سرعت تولید می شود و ظاهر بدی به پوست می دهد و سبب پوسته پوسته شدن پوست می گردد. پسوریازیس یک بیماری خود ایمنی است که در کودکان و بزرگسال ایجاد می شود و انواع مختلفی دارد که پسوریازیس پلاکی رایج ترین آن است. برای تشخیص و درمان این بیماری باید به بهترین متخصص آلرژی مراجعه نمایید. پسوریازیس بسته به وضعیت سیستم ایمن بدن شما در درجات مختلف خفیف، متوسط و شدید ظاهر می شود. این عارضه با نام بیماری پوستی صدف نیز شناخته می شود.
علائم پسوریازیس
رایج ترین علائم بیماری پسوریازیس شامل:
- فلسی شدن پوست به همراه پینه‌های زبر قرمز یا صورتی برآمده؛
- خشک شدن پوست
- خارش و سوزش شدید پوست
- برآمدگی و ضخیم شدن ناخن‌ها
- ترک خوردگی پوست
- احساس درد
- ایجاد تاول‌های چرکی
- تورم و سفت شدن مفاصل
این علائم ممکن است در هر جای بدن نمود پیدا کند اما اکثرا روی زانو، آرنج و پوست سر دیده می شود.
عواملی که سبب بیماری پسوریازیس می شود
همان طور که در ابتدای مقاله گفتیم این بیماری به علت اختلال در سیستم ایمنی آغاز می شود. وظیفه سیستم ایمنی محافظت از بدن شخص در مقابل بیماری و عفونت است. هنگامی که شخص به این بیماری مبتلا می شود نوعی از گلبول های سفید خون به اشتباه به سلول های پوستی وی حمله می کند. و این اتفاق باعث تولید سریع سلول های پوست روی هم و متورم شدن آنها می شود.
اصولا افراد از سن ۱۵ تا ۳۵ سالگی به این بیماری مبتلا می شوند. این بیماری واگیر دار نیست و از طریق تماس فیزیکی فرد بیمار با افراد دیگر قابل انتقال نیست. بیماری پسوریازیس می تواند یک بیماری ارثی باشد و نکته ای که لازم می دانیم یادآور شویم این است که این بیماری به بخش های دیگر بدن منتشر نمی شود.
انواع پسوریازیس
پنج نوع پسوریازیس وجود دارد، با این حال افراد اغلب تنها یک نوع پسوریازیس را در یک زمان دارند. هر نوع مجموعه علائم خاص خود را دارد.
۱- پسوریازیس پلاکی
پسوریازیس پلاکی که با نامپسوریازیس ولگاریس نیز شناخته می شود، شایع ترین شکل بیماری پوستی است. به صورت پلاک های برجسته و تغییر رنگی پوشیده شده با تجمع پوسته پوسته ای از سلول های مرده پوست یا پوسته ها ظاهر می شود. پلاک های خارش دار و گاهی دردناک می توانند ترک بخورند و خونریزی کنند و معمولاً پوست سر، زانوها، آرنج ها، پشت، دست ها و پاها را درگیر می کنند.
۲- پسوریازیس روده ای
اغلب پسوریازیس روده ای در دوران کودکی یا بزرگسالی شروع می شود و دومین نوع شایع پسوریازیس میباشد. طبق NPF، تقریباً ۱۰ درصد از افرادی که به پسوریازیس مبتلا می شوند، به پسوریازیس روده مبتلا می شوند. پسوریازیس روده ای نوعی از پسوریازیس است که بیشترین ارتباط را با عفونت اخیر استرپتوکوکی دارد. اگر فردی به پسوریازیس روده ای مبتلا شود، احتمالاً برای باکتری استرپتوکوک نیز آزمایش خواهد شد.
۳- پسوریازیس معکوس
پسوریازیس معکوس که به عنوان پسوریازیس بین‌تریجینوس نیز شناخته می‌شود، ضایعات قرمز یا تغییر رنگ دیگری در چین‌های پوستی بدن ایجاد می‌کند که ممکن است صاف و براق به نظر برسند. ضایعه ای است که می تواند در اندام تناسلی یا در نواحی نزدیک اندام تناسلی مانند بالای ران و کشاله ران ایجاد شود. معمولا افراد مبتلا به پسوریازیس معکوس به طور همزمان ممکن است نوع دیگری از پسوریازیس را در جای دیگری از بدن خود داشته باشند.
۴- پسوریازیس پوسچولار
این امر باعث ایجاد تاول های سفید چرک می شود که پوست قرمز یا تغییر رنگ داده شده را احاطه کرده است، اغلب روی دست ها یا پاها بوجود می آید. هنگامی که برجستگی های پر از چرک بدن را می پوشانند، ممکن است پوست قرمز روشن داشته باشید و احساس بیماری یا خستگی کنید و تب، لرز، خارش شدید، نبض سریع، از دست دادن اشتها یا ضعف عضلانی داشته باشید.
۵- پسوریازیس اریترودرمیک
این یک شکل خطرناک و نادر از بیماری پوستی است که با قرمزی گسترده و آتشین یا دیگر تغییر رنگ و لایه برداری پوست مشخص می شود که باعث خارش و درد شدید می شود. بر اساس NPF، پسوریازیس اریترودرمیک یک بار یا بیشتر در ۳ درصد از افراد مبتلا به پسوریازیس رخ می دهد.
عوامل تشدید کننده پسوریازیس
پسوریازیس یک بیماری التهابی مزمن است که شدت علائم آن می‌تواند تحت تأثیر عوامل مختلف تغییر کند. شناخت محرک‌های احتمالی، مانند استرس، آسیب یا خشکی پوست، برخی عفونت‌ها و بعضی داروها، می‌تواند به افراد مبتلا کمک کند تا عوامل تشدیدکننده بیماری را بهتر شناسایی و مدیریت کنند.
البته محرک‌های پسوریازیس در همه افراد یکسان نیستند و ممکن است عاملی که باعث عود بیماری در یک فرد می‌شود، در فرد دیگری تأثیر مشابهی نداشته باشد. در ادامه مهم‌ترین عوامل مرتبط با تشدید علائم پسوریازیس را بررسی می‌کنیم.
| عامل تشدیدکننده | تأثیر احتمالی بر پسوریازیس |
|---|---|
| استرس و فشار روانی | می‌تواند در برخی افراد باعث شروع یا تشدید عود بیماری شود. |
| نور خورشید | قرار گرفتن بیش از حد در معرض نور خورشید و آفتاب‌سوختگی می‌تواند پوست را تحریک کرده و علائم را تشدید کند؛ تماس کنترل‌شده با نور خورشید برای برخی افراد ممکن است مفید باشد. |
| خشکی و آسیب پوستی | خشکی شدید، خراش، زخم یا تحریک پوست می‌تواند در برخی افراد باعث ایجاد ضایعات جدید شود. |
| واکسیناسیون و آسیب پوستی | تزریق و آسیب جزئی پوست ممکن است در برخی افراد محرک ضایعات جدید باشد؛ با این حال واکسن‌های ضروری نباید بدون مشورت پزشک کنار گذاشته شوند. |
| برخی داروها | داروهایی مانند لیتیوم و بعضی بتابلوکرها در برخی افراد می‌توانند باعث تشدید پسوریازیس شوند؛ تغییر دارو باید فقط با نظر پزشک انجام شود. |
| عفونت‌ها | برخی عفونت‌ها، به‌ویژه عفونت استرپتوکوکی گلو، می‌توانند با شروع یا تشدید پسوریازیس ارتباط داشته باشند. |
| سیگار کشیدن | مصرف دخانیات با افزایش خطر ابتلا و شدت بیشتر پسوریازیس ارتباط دارد. |
| رژیم غذایی و اضافه‌وزن | الگوی غذایی نامناسب و اضافه‌وزن می‌توانند با التهاب و شدت بیماری ارتباط داشته باشند؛ رژیم حذف مواد غذایی خاص فقط در صورت وجود شواهد یا تشخیص پزشک توصیه می‌شود. |
| مصرف الکل | مصرف الکل در برخی افراد با تشدید علائم پسوریازیس ارتباط دارد و ممکن است با عوامل دیگری مانند استرس نیز همراه باشد. |
تشخیص پسوریازیس
برخی از افراد ممکن است این بیماری را با دیگر بیماری های پوستی مانند اگزما اشتباه بگیرند. اگر به هر نوع بیماری پوستی مبتلا شدید حتما نزد یک متخصص آلرژی بروید و با ایشان مشورت کنید. ایشان با بررسی علائم و معاینه فیزیکی می تواند تشخیص دهد بیماری شما کدام نوع از بیماری های پوستی است. در صورت نیاز برای تشخیص از نمونه گیری و ارسال به آزمایشگاه استفاده می شود.
هیچ آزمایش مشخصی برای کمک به پزشکان در تشخیص پسوریازیس وجود ندارد. به طور معمول، یک متخصص پوست شما را معاینه می کند و در مورد سابقه خانوادگی شما می پرسد. احتمالاً بر اساس این معاینه فیزیکی تشخیص داده می شود که آیا مبتلا به پسوریازیس شده اید یا خیر. در برخی شرایط، پزشکان متخصص نمونه کوچکی از پوست را برمی دارند و آن را زیر میکروسکوپ مشاهده و بررسی می کنند. این ممکن است به آنها اجازه دهد تا نگاه بهتری به ناحیه آسیب دیده داشته باشند و تشخیص دقیق تری داشته نیز داشته باشند.
آیا بیماری پسوریازیس قابل پیشگیری است؟
این بیماری قابل پیشگیری نیست اما می توان آن را کنترل کرد. افراد مبتلا به این بیماری ممکن است در یک دوره زمانی هیچ گونه علائمی نداشته باشند اما به یک باره بیماری شان عود پیدا کند و علائم آن نمایان شود.
متداول ترین عوامل تشدید کننده بیماری پسوریازیس عبارتند از:
- استرس
- استعمال دخانیات
- قرار گیری در معرض آب و هوای سرد
- مصرف برخی از داروهای خاص
- ابتلا به بیماری های تضعیف کننده سیستم ایمنی بدن
- ابتلا به بیماری های عفونی مانند سرماخوردگی و آنفولانزا
- برخی داروهای خاص
- خشک نگه داشتن پوست
- جراحت های عفونی
- چاقی
روش های درمانی بیماری پسوریازیس
روش های درمانی این بیماری به شرح زیر است:
- از مرطوب کننده های پوست استفاده کنید.
- از لوسیون بدن برای جلوگیری از خشکی پوست استفاده کنید.
- در وان حمام از نمک اپسوم، نمک بحرالمیت، روغن حمام یا جوی دو سر استفاده کنید.
- در صورت موثر نبودن روش های گفته شده حتما به یک پزشک متخصص مراجعه کنید، ایشان داروهای موضعی مختلف بنا بر شدت بیماری را برای شما تجویز می کند. بیمار باید داروی تجویزی را بر پوست خود بمالد و با یک کیسه فریزر آن را بپوشاند تا دارو روی پوست باقی بماند.
- در صورتی که پسوریازیس شخص شدید باشد ممکن است پزشک داروهای تزریقی و یا خوراکی را تجویز کند.
توجه : به دلیل اینکه این داروها معمولا دارای عوارض جانبی هستند. پس حتما این نوع داروها را زیر نظر پزشک مصرف کنید.
Psoriasis affects approximately ۲% to ۳% of the global population, amounting to over ۱۲۵ million people worldwide. Furthermore, up to ۳۰% of individuals with psoriasis eventually develop psoriatic arthritis, causing joint pain, inflammation, and progressive stiffness.”
پسوریازیس تقریبا ۲ تا ۳ درصد از جمعیت جهان (بیش از ۱۲۵ میلیون نفر) را درگیر می‌کند. علاوه بر این، تا ۳۰ درصد از افراد مبتلا به پسوریازیس در نهایت به آرتریت پسوریاتیک مبتلا می‌شوند که باعث درد، التهاب و خشکی پیشرونده مفاصل می‌گردد.
منبع: ncbi.nlm.nih.gov
مدت زمان پسوریازیس
پسوریازیس یک بیماری مزمن و مادام العمر در نظر گرفته می شود و در حال حاضر درمانی برای رفع بهبودی کامل آن وجود ندارد، اما این اختلال پوستی می تواند بدتر شود و یا بهبود یابد. برای برخی، پسوریازیس می‌تواند برای ماه‌ها یا حتی سال‌ها در یک زمان از بین برود. این به عنوان بهبودی شناخته می شود. برخی دیگر عود پسوریازیس را در الگوهای چرخه ای تجربه می کنند. به عنوان مثال، بیماری ممکن است در تابستان بهتر شود و در زمستان تشدید شود.
عوارض پسوریازیس
ابتلا به پسوریازیس می تواند خطر ابتلا به تعدادی از بیماری ها را افزایش دهد، از جمله:
- فشار خون بالا
- چاقی
- کلسترول بالا
- دیابت
- بیماری قلب و عروقی
- پوکی استخوان
- بیماری کبد
- بیماری کلیوی
- سرطان
- یووئیت (بیماری چشمی)
- بیماری کرون
- افسردگی
پسوریازیس در کودکان
علائم بیماری پسوریازیس در کودکان شامل ناهمواری و تغییر رنگ در سطح ناخن ها، پوسته پوسته شدن پوست سر، درماتیت و التهاب پوست در پشت کودک می باشد.
این بیماری به آن صورت در نوزادان شایع نمی باشد، اما این بدان معنی نیست که امکان ابتلا به بیماری پسوریازیس در نوزادان وجود ندارد. در صورت مشاهده علائم حتما به پزشک مراجعه کنید.
اگر یکی از والدین دچار بیماری پسوریازیس باشند به احتمال ۱۰ درصد کودک نیز به آن مبتلا می شود اما اگر هر دوی والدین به این بیماری مبتلا شده باشند این احتمال تا ۵۰ درصد هم افزایش پیدا می کند.
آیا پسوریازیس خطرناک است؟
پس از بررسی کامل اینکه بیماری پسوریازیس چیست، حال می خواهیم به این موضوع بپردازیم که این بیماری تا چه حد خطرناک است؟ در واقع پسوریازیس نمی تواند باعث تهدید زندگی فرد مبتلا به آن باشد. یعنی در واقع این بیماری به تنهایی نمی تواند باعث مرگ شود. اما از عوارض ماندگار و جانبی این بیماری، می توان به درگیری سرطان های ریوی اشاره کرد.
در حالتی بسیار کم یاب و نادر، بیماری پسوریازیس اریترودرمیک می تواند تمام بدن را دربر بگیرد. البته در صورتی که درمان به موقع و مناسبی برای این بیماری به کار برده نشود، پسوریازیس تمام بدن را گرفته و در این صورت احتمال مرگ وجود خواهد داشت اما باز تاکید می کنیم که باید توجه کنید احتمال بروز این حالت بسیار کم است. در واقع اریترودرمیک حاد، مایعات را در بدن حبس می کند و به همین دلیل ممکن است باعث غلظت شدید خون و گرفتگی عروق قلبی شود. این اتفاق درصورتی می افتد که به درمان اهمیت و توجه خاصی داده نشود.
درجات و حالت های خفیف و شایع این بیماری به هیچ عنوان نمی توانند سبب بروز عارضه بسیار خطرناکی شوند. اما حالت های مختلف این بیماری می توانند بیماری های دیگری را به همراه بیاورند. برای مثال:
- بیماری آرتریت می تواند از پسوریازیس منشا بگیرد. در واقع التهاب در رباط ها و تاندون های دست و پا از جمله عوارض ناشی از آرتریت است.
- در بالاتر نیز اشاره کردیم که گرفتگی خونی، از عوارض جانبی پسوریازیس شدید است. در صورتی اختلالات و گرفتگی در رگ های خونی تشدید شود، بیماری های دیگری مانند فشارخون، دیابت و مشکلات متابولیک نیز ایجاد می شود.
- به طور کلی این بیماری می تواند زمینه ساز مشکلات قلبی عروقی شود و دلیل اصلی آن مشکلی است که در گردش خون به وجود می آورد. به همین منظور در صورتی که درمان قطعی و کاملی برای پسوریازیس انجام نشود این بیماری ها بروز می کنند.
- از مشکلات دیگری که این بیماری می تواند ایجاد کند، درگیر کردن سیستم ایمنی بدن است. در صورتی که این سیستم دچار مشکل شود، عملکرد سلول های سفید مختل می شود. اخلال در عملکرد سلول های سفید باعث بروز بیماری های خطرناک سیستم ایمنی می شود که به آنها بیماری های خود ایمنی نیز می گویند. در صورتی که پسوریازیس بسیار شدید شود و زمینه های بیماری های خود ایمنی در فرد به وجود بیاید، احتمال بروز سرطان ریه در فرد ایجاد می شود.
- در واقع نقض در عملکرد سیستم ایمنی و بیماری پسوریازیس دو طرفه است. اگر سیستم ایمنی اشتباها به سلول های پوستی حمله کند و بر سطح پوست تغییر رنگ ایجاد کند، بثورات و علائم مشابه با پسوریازیس ایجاد می شود که در نهایت می تواند به بروز این بیماری بی انجامد. پس همواره خطر از سوی پسوریازیس برای سیستم ایمنی نیست و این خطر می تواند برعکس باشد.
⚠️ یک نکته شاید ناگفته مانده باشد این است که به علت تغییرات ناخوشایند بر اثر این بیماری در پوست، احتمال دارد که افراد مبتلا به این بیماری دچار مشکلات روحی روانی نیز شوند. سلامت پوست، تاثیر قابل توجهی در زیبایی و نتیجتا سلامت روان دارد. درمان به موقع این پسوریازیس، احتمال ابتلا به تمامی بیماری های خطرناک گفته شده را کاهش می دهد.
پسوریازیس قابل کنترل است؟
پسوریازیس بیماری مزمنی است که ممکن است به‌صورت دوره‌ای عود کند، اما با تشخیص صحیح و انتخاب درمان مناسب می‌توان علائم آن را تا حد زیادی کنترل کرد. شدت بیماری، محل ضایعات، سابقه عود و شرایط هر فرد در انتخاب روش درمان اهمیت دارد؛ بنابراین خود درمانی یا استفاده طولانی‌مدت از داروهای پوستی بدون نظر پزشک توصیه نمی‌شود.
اگر با علائم مشکوک به پسوریازیس مواجه هستید، دکتر شهرام سیدی؛ متخصص ایمونولوژی بالینی و آلرژی می‌تواند با بررسی وضعیت پوست، تشخیص دقیق و برنامه درمانی متناسب با شرایط شما، روند کنترل بیماری را پیگیری کند. برای ارزیابی تخصصی و دریافت مشاوره، می‌توانید برای معاینه و بررسی علائم توسط دکتر سیدی اقدام کنید.
*~ سوالات متداول درباره پسوریازیس ~*
خیر، پسوریازیس بیماری مسری نیست و از طریق تماس پوستی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود.
در حال حاضر درمانی که بیماری را برای همیشه از بین ببرد وجود ندارد، اما روش‌های مختلفی برای کنترل علائم و کاهش عود آن وجود دارد.
استرس در برخی افراد می‌تواند از عوامل تشدید یا تحریک‌کننده عود بیماری باشد.
در صورت ایجاد ضایعات گسترده، خارش و التهاب شدید، درگیری نواحی حساس یا عدم پاسخ به درمان‌های معمول، ارزیابی متخصص پوست اهمیت دارد.
۰ Comments